منوی اصلی

پیوندهای روزانه

آرشیو مطالب

آرشیو موضوعی

پيوندها

  RSS  

 

 متأثر از شرایط توپوگرافي منطقه که  جهت­گيري شمالي - جنوبي دارد ، رژيم ­هاي دمايي و نقشه هاي توزيع شاخص­هاي يخبندان نیز  از آن تبعیت می­کنند و همبستگي  خطي معناداري بين ارتفاع و مقادير شاخص  وجود دارد .  به توجه به اهداف این پایان نامه که شناسایی ویژگیهای یخبندان های دیر رس  و اثرات آن بر روی باغات می باشد در جدول شماره 13 اطلاعاتی تکمیلی از طول دوره رشد ، طول دوره یخبندان ، تاریخهای آغاز و خاتمه یخبندانها در دو آستانه مد نظر محاسبه شده است .قابل ذکر است به دلیل اختلافات زمانی چشمگیر در  وقوع آخرین یخبندانها بین  نواحی شمالی و جنوبی شهرستان   اطلاعات آنها به تفکیک در جدول زیر درج گردیده است .

جدول شماره13   تاریخهای شروع و خاتمه و طول دوره یخبندان و رشد  در مناطق مختلف شهرستان

 

 نتایج  حاكي از اين است كه طول دوره  رشد در نواحي شمالي شهرستان  كوتا هتر از دوره  رشد در نواحي جنوبي مي باشد كه عامل تاثير­گذار در این فرایند همان ارتفاع مي باشد. این امر در بخش کشاورزی توجهات خاصی را در زمینه کاشت و برداشت محصول و انتخاب گونه های مناسب با شرایط دوره های رشد و یخبندان را می­طلبد. ارتباط بين آغاز و خاتمه يخبندان در شهرستان  مورد بررسي قرار گرفت، نتايج حاصله نشان داد كه بين شروع و خاتمه يخبندان در سطح شهرستان ارتباط معنا داري وجود ندارد  و  اين دو مستقل از  هم  عمل مي­كند. اختلاف زمانی بین وقوع آخرین  یخبندانهای  بهاره  در  شمال و جنوب شهرستان  بسیار چشمگیر است این اختلاف زمانی برای یخبندانهای ملایم (آستانه یک تا صفر درجه ) 14 روز  و برای یخبندانهای شدید (آستانه زیر صفر درجه ) 15 روز می باشد . 

نتایج  همپوشانی  نقشه های وقوع مکانی – زمانی آخرین یخبندانهای  دیر رس و نقشه گونه های غالب باغی  پهنه بندی مناطق پر خطر و کم خطر از لحاظ سرمازدگی را بشرح زیر  نشان می دهد .

منطقه پر خطر :  طبق شکل  شماره  13آخرین یخبندان بهاره در مناطق کشت  هسته داران و درختان بادام در 10 فروردین  خاتمه می یابد . با توجه به اینکه این گونه ها از 25 اسفند دوره شکوفه دهی آنها آغاز می شود (قابل ذکر است تاریخهای شکوفه دهی گونه های باغی کاملا به شرایط اقلیمی و دمایی آن سال و نوع گونه درختی بستگی دارد ) می توان خطر بالقوه قوی سرمازدگی را برای این گو نه حتمی دانست .

منطقه خطر : این منطقه که  منطبق بر منحنی زمانی آخرین یخبندان بهاره در اول فروردین می باشد عمدتا زیر کشت درختان انار می باشد (شکل شماره 13 )گر چه وقوع  آخرین  یخبندان بهاره در این تاریخ   صدمه ای به درختان  ا نار نمی زند   ولی توجه به دوره های بازگشت  این آستانه دمایی (جدول شماره 12 )  ،وقوع یک یخبندان رادر هر 5 سال یک بار  در 5 فروردین و هر 10 سال یک بار در 9 فروردین  می تواند خساراتی به درختان و سر شاخه های آنها وارد کند . که در میزان و کیفیت محصول بدست آمده تاثیرات چشمگیری دارد .

منطقه کم خطر : مناطق جنوبی شهرستان که منطقه کشت درختان پسته است را شامل می شود . تاریخ آخرین وقوع  یخبندان بهاره در این منطقه  25 اسفند می باشد که با توجه به زمان حساسیت این گونه به دماهای پائین (15 فروردین به بعد )  این منطقه از خطر سرمازدگی کمتری برخوردار است گر چه در نظر گرفتن دوره های بازگشت ، وقوع یک  یخبندان ملایم   در 12 فروردین در هر 5 سال یک بار و 18 فروردین  در هر 10 سال  وجود خطر سرمازدگی در این منطقه را حفظ می کند .با توجه به مطالب ذکر شده فوق  فرضیه  اول مبنی بر اینکه "گونه های غالب باغی  شهرستان  مه ولات  در معرض وقوع زمانی- مکانی یخبندانهای دیررس بهاره قرار  دارد "   پذیرفته و اثبات وی گردد  . نتایج حاصله از تحلیل سیتوپتیکی  هفت الگوی بدست آمده  از یخبندانهای دیر رس  حاکی از آن است که شدیدترین یخبندانها زمانی رخ می دهد که پرفشار سیبری با ناوه قطبی یا پرفشارهای غربی در هم ادغام شوند.

 شرایط حاکم  در الگوی اول و الگوی پنجم بیانگر این واقعیت است . حداقل دماهای رخ داده شده و خسارات وارد شده به بخش کشاورزی نیز اهمیت  این الگوها را تائید می کند.در وقوع  یخبندانها در  این الگوها پرفشار سیبری عامل اصلی می باشد که باعث ریزش هوای سرد از شمال شرق کشور و افت رطوبت نسبی و دما  و در نهایت بروز یخبندانهای ورزشی در این منطقه می شود . عموما منفی شدن موازنه حرارتی در شبهای بروز یخبندان  تحت تاثیر آسمان صاف و تشعشع  شدید اراضی نیز عامل تشدید کننده آن به حساب می آید.

بنابراین دلایل کافی  جهت  اثبات  اینکه عامل پر فشار سیبری  در بروز یخبندانهای دیر رس بهاره منطقه  موثر است  وجود دارد و این فرضیه اثبات می گردد .

6-2- یشنهادات :

نظر به اینکه در این تحقیق آماری و سینوپتیکی  سرماههای دیر رس در شهرستان مه ولات و اثرات آن بر روی باغات بررسی شده است ،لذا به توجه به نتایج بدست آمده  پیشنهاداتی در زمینه نحوه مبارزه  با پدیده سرما و یخبندان دیر رس و راهکارهای به خصوص در بخش باغبانی به شرح ذیل ارائه می گردد. امید است که مورد استفاده محققین و دست ا ندر کاران محترم قرار گیرد .

- قبل از هر گونه ،اقدام به عملیات کشاورزی باید به شرایط اقلیمی  منطقه توجه گردد و گونه های انتخاب شده با  ویژگیهای اقلیمی  منطقه سازگاری داشته باشند .

- در مناطق شمالی شهرستان که از لحاظ خطر سرمازدگی منطقه پر خطر معرفی شده است ، از گونه های  دیر گل یا مقاوم به سرما زدگی  در  باغات هسته داران و بادام استفاده شود که با توجه به اینکه آخرین یخبندان بهاره در منطقه تا 10 فروردین احتمال وقوع دارد لذا توصیه می گردد از گونه های استفاده شود که  تاریخ گل دهی  آنها از 10  فروردین به بعد  باشد این تاریخ برای منطقه خطر اول فروردین می باشد .

- با توجه به اینکه دوره های گرمایی زود رس اسفند ماه باعث خارج شدن زود هنگام درختان می شود  که این مساله بندرت بر میزان خسارات سرماهای  بعدی می افزاید لذا توصیه می شود ، نهاد های مربوطه، مروجین کشاورزی ،کشاورزان و.... روند دمای  و نوسانات  دمایی اسفند ماه را بدقت کنترل نمایند .

- با توجه به اثرات میکرو کلیمایی  انواع خاکها توصیه می شود در تعیین نوع خاک  دقت شود و از انتخاب خاکهای شنی و لومی که نسبت به نوسانات دمایی و انرژی حساسیت بیشتری دارند خود داری کنند .این  ویژگی باعث خارج شدن زود هنگام درختان از رکود زمستانی  و همچنین بدلیل قابلیت ذخیره گرمایی پایین در بروز  یخبندانهای  تشعشعی عا ملی کمکی محسوب می شود . 

- نتايج حاصل از مطالعات يخبندانهای دیر رس شهرستان (آماري, سينوپتيك و تحليلي) در اختيار سازمان هاي مربوطه قرارداده شود ،تا به موقع راهبردهاي عملي مناسبي را  اتخاذ  كنند.

- توصیه می گردد جهت  کاشت و  برداشت محصولات به طول دوره رشد در هر منطقه از شهرستان که در جدول شماره 13 آورده شده است توجه گردد .

|+| نوشته شده توسط رضا اسماعیلی در شنبه شانزدهم آذر 1387  |