واژه انسو از تركيب دو واژه نوسان جنوبي (Southern Oscillation ) وال نينو (ELnino) گرفته شده كه ال نينو مولفه اقيانوسي و نوسان جنوبي مولفه اتمسفري اين پديده مي باشد . پديده ال نينو ـ نوسان جنوبي (انسو) بر روي شرايط هوائي و الگوهاي اقليمي جهاني تاثير مي گذارد ( مسعوديان ).
معمولاً اختلاف فشار سطحي بين تاهيتي در شرق و داروين استراليا در غرب اقيانوس آرام به عنوان مبناي اندازه گيري شاخص نوسان جنوبي ( SOI ) مورد استفاده قرار مي گيرد و مقادير مثبت يا منفي اين اختلاف بيانگر فازهاي مختلف انسو مي باشد . ( نمودار شماره 1 ) يكي از معتبرترين روشهاي مورد استفاده روش تروپ است كه در اين مطالعه مقادير ماهيانه آن از سال 1876 تاكنون از طريق پايگاه اينترنتي اداره هواشناسي استراليا دريافت و مورد استفاده قرار گرفته است . همچنين شاخص هاي درجه حرارت سطحي اقيانوس آرام در مناطق 5گانه NINO بخصوص NINO3–4 نيز بوسيله محقيقين مختلفي پيشنهاد شده است ( Trenberth – 1997 ) شاخص TNI كه اخيراً بوسيله ترن برت
( Trenberth ) پيشنهاد گرديده نيز از روشهاي كاملاً جديد جهت محاسبه شرايط ال نينو ولانينا مي باشد ( Trenberth – 2000 ) و شاخص چند متغيره انسو ( MEI ) نيز يكي از روشهاي معتبر در اين زمينهWolter – 2001 ) فازهاي گرم انسو به ال نينو و فازهاي سرد به لانينا يا ال جو
( Lanina – Elvejio ) . معروف هستند واژه ال نينو اساساً به جريان اقيانوس گرم و ضعيف ساليانه اي اطلاق مي شود كه به سمت جنوب در امتداد سواحل پروواكوادر در ايام كريسمس جريان مي يابد و با گرمايش وسيع و غير معقول كه هر چند سال اتفاق مي افتد ، اكولوژي منطقه اي و محلي را تغيير مي دهد . ( Trenberth-1996 ) . در فازهاي سرد كه شرايط متضاد ال نينو حاكم مي گردد بادهاي تجاري و گردش واكر تقويت مي گردند .
معمولاً حوادث ال نينو هر 4 تا 7 سال يكبار بروز مي كنند و طول دوره آنها نيز معمولاً 12 تا 18 ماه طول مي كشد . توميتا ( Tomito ) براساس طول مدت حوادث ال نينو را به دو گروه طولاني و كوتاه مدت تقسيم و اثرات هريك بر اقليم سياره اي را بررسي نموده است . ( Tomito – 1993 )
پديده انسو داراي يك الگوي ارتباط از دور مقياس جهاني است كه برروي نيمكرة جنوبي و بخش عظيمي از نيمكرة شمالي گسترده شده است . اين الگو در نوسانات ساليانه فشار سطح دريا ، دماي سطح دريا و بارش مشخص مي شود . ارتباط از دور ( Teleconnection ) در واقع همبستگي هاي همزمان معني دار بين نوسانات زماني پارامترهاي هواشناسي است كه در نقاط وسيع و جدا از هم در سطح زمين اتفاق مي افتد ( Wallace – 1981 ) اين الگوهها در واقع منعكس كننده تاثيرات پديده انسو در شدت و موقعيت چرخه هاي سياره اي و الگوهاي وزش رودبادها در مناطق وراي حاره اي
مي باشند . تاكنون بيش از 13 الگوي ارتباط از دور در نيمكره شمالي شناسايي شده است كه داده ها مربوط به اين الگوها تهيه و مورد استفاده قرار گرفته است . مطالعات متعددي در رابطه با وجود ارتباط بين اين الگوهها صورت گرفته است و با تكنيك هاي موسوم به آناليز طيفي رابطه زماني بين الگوي نوسان اطلس شمالي (NAO) و انسو و همچنين ارتباط الگوهائي نظير آرام آمريكاي شمالي ( PNA ) با انسو به طور كامل شناسايي شده است . ( Huang – 1998 )
پديده انسو بر مناطق مختلف كره زمين تاثيرات متفاوتي را مي گذارد كه بيشتر تاثيرات فاز گرم ( ال نينو ) مورد ارزيابي قرار گرفته اند . اين اثرات شامل خشكسالي شديد ، بارش ها و سيلابهاي غير معمول ، آتش سوزي جنگلها وقوع هاريكن ها ، افزايش بيماريهاي گرمسيري همچون مالاريا و ديگر اثرات اقتصادي و اجتماعي مي باشد .
تنها خسارات رويداد ال نينو سال 1983-1982 بين 8 تا 13ميليارد دلار برآورد
مي شود . ( 1998-WMO )
هزاران مطالعه راجع به تاثيرات پديده انسو بر مناطق مختلف جهان صورت گرفته است . تاثيرات اين پديده در استراليا ، اندونزي ، ژاپن ، آمريكاي شمالي و جنوبي ، اروپا ، آفريقا و ساحل ، افريقاي جنوبي ، روسيه ، هند و بصورت محدودتري خاورميانه مورد مطالعه قرار گرفته است
|
+| نوشته شده توسط
رضا اسماعیلی در سه شنبه بیست و ششم دی 1385
|
